اثر زمان برداشت گوجه فرنگی در تولید رب

اثر زمان برداشت گوجه فرنگی بر رب

چكيده:

يكي از عمده ترين محصولات گوجه فرنگي رب است. با افزايش تقاضاي اين فرآورده در ايران و جهان بررسي عوامل مؤثر در توليد به منظور بهبود ويژگي هاي كيفي رب گوجه فرنگی ضروري است. نخستين گام در بهينه سازي هر فرآيندي انتخاب ماده اوليه مناسب با هدف مصرف آن است. بنابراين شناخت ويژگيهاي فيزيكي، شيميايي رب گوجه فرنگی حاصل از واريته هاي گوجه فرنگي مي تواند در انتخاب ماده اوليه مناسب مفيد باشد. در اين پژوهش بررسي گسترده اي روي ويژگيهاي فيزيكي، شيميايي رب حاصل از ۱۷ واريته گوجه فرنگي در دو گروه هيبريد و استاندارد در طي ۳ زمان برداشت گوجه فرنگی انجام شده است. هدف اين بررسي تعيين بهترين واريته گوجه فرنگي جهت تهيه رب گوجه فرنگی با ويژگي هاي ثابت و مطلوب در طي زمان بهره برداري است.

بررسي آماري نتايج نشان داد كه در بين واريته هاي هيبريد واريته ال. تي. اچ. بي(۰۲۰) و استاندارد كال. جي. ان-۳ داراي بيشترين امتياز در مجموع ويژگي هاي فيزيكي و شيميايي هستند. البته واريته هاي هيبريد هايپيل ۴۵، جي. اس-۱۲ و دوال پرايد و واريته هاي استاندارد ارلي اوربانا-واي، پتومك-۲ و ارلي اوربانا-۱۱۱ نيز در رده هاي بعدي جزء واريته هاي مناسب جهت تهيه رب گوجه فرنگی بودند. اثر زمان برداشت روي ويژگي هاي رب گوجه فرنگی،واريته هاي مختلف نيز معني دار بود. لذا انتخاب واريته هاي مناسب بر اساس داشتن حداقل تغييرات در صفات در طي زمان برداشت انجام گرفته است. بطوري كه بتوان در طي زمان بهره برداري واريته هاي مناسب و با كيفيت ثابت را در اختيار توليد قرار داد.

زمان برداشت گوجه فرنگی

واژه هاي كليدي:

رب گوجه فرنگي، واريته هاي گوجه فرنگي، زمان برداشت گوجه فرنگی، ويژگيهاي فيزيكي، شيميايي و حسي.

مقدمه :

رب گوجه فرنگي حاوي مخلوط سلولهاي منفك شده پريكارپ در سرم شفاف است كه بدست آوردن ويژگي هاي كيفي مطلوب در توليد آن به عوامل متعددي از جمله واريته، شرايط كشت، رسيدگي و موقعيت جغرافيايي بستگي دارد. در بين اين عوامل واريته از مهمترين آن ها است و لذا بايد با توجه به منطقه و هدف توليد واريته مناسب را انتخاب نمود. براي اين منظور آگاهي از ويژگيهاي فيزيكي، شيميايي رب گوجه فرنگی حاصل از واريته هاي مختلف قابل كشت در هر منطقه اي ضروري است.

موبارك و همكاران(۱۹۷۱) رب گوجه فرنگي ده واريته را از نظر مقدار متوسط مواد جامد محلول، اسيديته و … مورد بررسي قرار دادند و نتيجه گرفتند كه رب گوجه فرنگی حاصل از واريته هاي گلابي شكل داراي رنگ بهتري است. بونوا و همكاران(۱۹۷۲) آزمون هاي فيزيكي و شيميايي روي ميوه، پوره و عصاره گوجه فرنگي چندين واريته انجام دادند و نتيجه گرفتند كه ميوه هاي سفت كه داراي شكل منظم و ماده خشك بالا هستند داراي ويژگي هاي بهتري جهت فرآوري مي باشند. بارنو وهمكاران(۱۹۸۲) تحقيقاتي را روي كيفيت گوجه فرنگي هشت واريته از لحاظ ويژگيهاي شيميايي و حسي انجام دادند. نتايج نشان داد كه شش واريته براي توليد پوره و هشت واريته براي تازه خوري مناسب هستند.

كريشنا و همكاران(۱۹۸۶) مطالعاتي را روي صفات فيزيكي و شيميايي برخي واريته هاي گوجه فرنگي براي استفاده در توليد رب انجام دادند. اين ويژگيها شامل شكل، قطر، وزن، بازده، رنگ، موادجامدمحلول، اسيديته، pH ، مقدار پالپ، اسيداسكوربيك وليكوپن بود كه در نهايت بهترين واريته انتخاب شد. پورتا(۱۹۹۳) ويژكيهاي فيزيكي، شيميايي و حسي پوره گوجه فرنگي حاصل از چندين واريته را بررسي كرد. كشاورز(۱۳۷۵) ويژگيهاي فيزيكي و شيميايي(موادجامدمحلول، اسيديته، رنگ، وزن ميوه، راندمان رب سازي و pH ) 10 واريته گوجه فرنگي و رب حاصل از آن را بررسي كرد و واريته كال. جي. ان ۳ را بهترين واريته معرفي نمود.
اين پژوهش نيز با هدف بررسي اثر واريته و زمان برداشت گوجه فرنگی روي ويژگي هاي فيزيكي و شيميايي رب گوجه فرنگي در منطقه مشهد به اجرا در آمده است.

مواد وروش ها:

تيمارها:
۱- واريته هاي گوجه فرنگي: پس از بررسي مطالعاتي جامع روي بذور قابل دسترس مناسب و جديد ۱۷ واريته با معيارهاي زير انتخاب شد كه مشخصات آنها در جدول ۱ درج شده است.
– واريته هاي جديد پيشنهادي توسط شركت هاي معتبر توليد كننده و وارد كننده بذر.
– واريته هايي كه در سطح زياد كشت مي شوند.
– در نظر گرفتن موقعيت منطقه مشهد و قابل دسترس بودن بذور آنها.
– نتايج تحقيقات انجام شده روي مقايسه واريته هاي گوجه فرنگي.

۲- زمان برداشت گوجه فرنگي: يكي از عوامل مؤثر ديگر روي كيفيت رب گوجه فرنگي زمان برداشت گوجه فرنگی مي باشد. درطي دوره برداشت يا تغيير شرايط كشت درمنطقه تغييرات قابل توجهي در ويژگيهاي گوجه فرنگي ايجاد مي شود. لذا انتخاب واريته هاي مناسب با حفظ ويژگيهاي مطلوب در طي دوره بهره برداري از اهميت خاصي برخوردار است. در اين پژوهش اثر زمان برداشت گوجه فرنگی در سه چين مورد بررسي قرار گرفته است كه شامل زمان برداشت اول(TH1)، زمان برداشت دوم (TH2) و زمان برداشت سوم(TH3).

 

جدول۱ مشخصات واريته هاي مورد بررسي

بنابراين براساس سطوح تيمارهاي فوق و در نظر گرفتن حداقل ۳ تكرار آزمايش ۱۵۳ نمونه رب گوجه فرنگي بدست خواهد آمدكه از لحاظ صفات فيزيكي و شيميايي حداقل در سه تكرار مورد مقايسه قرار گرفت.

توليد گوجه فرنگي: پس از انتخاب واريته ها، بذور آنها در شرايط كاملاً يكسان در مزرعه دانشكده كشاورزي دانشگاه فردوسي مشهد به شيوه نشاء كشت گرديد. نمونه برداري به صورت كاملاً تصادفي از تمام سطوح كشت شده حداقل در سه تكرار از گوجه فرنگي هاي رسيده قرمز انجام گرفت.

تهيه رب گوجه فرنگي: در حدود ۱۰ كيلوگرم گوجه فرنگي از هر واريته سورت شد و سپس در يك شرايط ثابت به روش خرد كردن داغ در ۸۵ درجه سانتي گراد و تغليظ در اواپراتور ساخته شده متناسب با ميزان نمونه ها در خلاء در حرارت حدود ۶۰ درجه سانتي گراد از هر واريته رب گوجه فرنگی تهيه شد.

صفات مورد بررسي:

الف) ويژگيهاي فيزيكي: قوام رب گوجه فرنگی به روش بوستويك برحسب سانتي متر بر ثانيه،  ضريب رسوب به وسيلة سانتريفوژ با سرعت ۱۵۰۰۰ دور در دقيقه در دماي زير ۴ درجة سانتي گراد، ضرايب رنگ رب گوجه فرنگي در بريكس رقيق شده تا ۵/۱۲ توسط دستگاه هانترلب مدل D25-PC2.

ب) ويژگيهاي شيميايي: pH، اسيدسته براساس تيتراسيون با سود تا رسيدن به يك pH ثابت ۱/۸، مواد جامدكل توسط آون در ۱۰۳ درجة سانتي گراد، مواد جامد نامحلول از طريق تفاوت بين مواد جامد كل و محلول، اندازه گيري پكتين با روش Versene-Pectinase با تشكيل رسوب پكتينات كلسيم.

طرح آماري:

جهت بررسي اثر تيمارها روي ويژگيهاي اندازه گيري شده از آزمايش فاكتوريل(دو فاكتوره) برپايه طرح كاملاً تصادفي حداقل در سه تكرار و جهت مقايسة ميانگين ها نيز از آزمون چند دامنه اي دانكن در سطح ۵ درصد استفاده شد و براي جمع بندي نتايج و انتخاب بهترين واريته روش امتياز دهي به صفات استفاده شد.

نتايج وبحث:

جهت بررسي اثر تيمارهاي ۱۷واريته و ۳ زمان برداشت روي صفات شيميايي و فيزيكي رب گوجه فرنگي ابتدا تغييرات صفات بطور مجزا تجزيه و تحليل شد و در ادامه براساس روش امنيازدهي بهترين واريته جهت تولید رب گوجه فرنگی انتخاب گرديد.

الف: ويژگيهاي فيزيكي

نتايج حاصل از ارزيابي ويژگيهاي فيزيكي نمونه هاي رب گوجه فرنگی حاصل از ۱۷واريته مورد مقايسه در دو گروه واريته هاي هيبريد و استاندارد درجدول ۲ خلاصه شده است. تجزيه وتحليل اين صفات به قرار ذيل مي باشد.

۱-رنگ

رنگ يكي از شاخص هاي فيزيكي مهم در ارزيابي فرآورده هاي گوجه فرنگي است. تركيبات عامل ايجاد رنگ در گوجه فرنگي و فرآورده هاي آن كارتنوئيد ها هستندكه مهمترين آنها ليكوپن به ميزان ۸۳ درصد و بتاكاروتن ۷-۳ درصد است. مقدار اين تركيبات به واريته و شرايط رشد بستگي دارد. لذا انتخاب واريته هايي كه داراي مقادير قابل توجهي از اين كاروتنوئيدها در طي زمان برداشت باشد، از اهميت خاصي يرخوردار است. جهت بررسي اثر واريته و زمان برداشت روي تغييرات رنگ رب گوجه فرنگی از ضرايب رنگ L، a، b و a/b  حاصل از دستگاه هانترلب استفاده شد. ضريب a/b معرف نسبت قرمزي  به زردي در نمونه هاي رب گوجه فرنگی است. گوس وبن استيد(۱۹۷۳) نشان دادند كه نسبت a/b معادل ۹/۱ يا بيشتر نشان دهنده كيفيت رنگ خوب محصول است و نسبت كمتر از ۸/۱ در پوره و رب گوجه فرنگي قابل قبول نيست. درحاليكه براساس گزارش پروتوس (۱۹۹۶) حداقل ضرايب L  برابر ۵/۲۳ و a/b برابر با ۱۵/۲ جهت رب گوجه فرنگی قابل قبول است.

جدول۲ ويژگيهاي فيزيكي رب ۱۷ واريتة گوجه فرنگي در دو گروه هيبريد و استاندارد

لذا براساس اين مقياس اثر تيمارهاي واريته و زمان برداشت روي ضرايب رنگ از لحاظ آماري مورد بررسي قرار گرفته است. نتايج آناليز آماري نشان دادكه درگروه واريته هاي هيبريد به استثناء پتوپرايد، هاپتيل ۴۵ و ال. تي. اچ. بي(۰۲۰) بقيه داراي مقادير ضريب رنگ L و a/b قابل قبول هستند و در بين واريته هاي استاندارد نيز به جزء پتو ارلي سي. اچ، چف و كال. جي. ان- ۳ بقيه داراي ضرايب رنگ قابل قبول مي باشند. اثر زمان برداشت گوجه فرنگی نيز روي تغييرات ضرايب رنگ معني دار بودند. لذا انتخاب واريته هايي كه رب حاصل از آنها در طي دوره برداشت داراي ضرايب رنگ ثابت و قابل قبول باشند، نيز مهم است. بنابراين مي توان براساس نتايج آماري در سطح۰۵/۰α= واريته هاي هيبريد پتو پرايد- ۵ و دوال پرايد و واريته هاي استاندارد كال. جي. ان -۳ و پتوارلي سي. اچ را به عنوان بهترين واريته هايي كه رب گوجه فرنگی حاصل از آنها در طي زمان برداشت گوجه فرنگی داراي ضريب رنگ قابل قبول هستند انتخاب نمود.

۲-قوام رب گوجه فرنگی

يكي از شاخصهاي فيزيكي مهم ديگر رب گوجه فرنگي قوام است كه علاوه بر تاثير در استاندارد و پذيرش محصول، از لحاظ اقتصادي نيزمهم است. چون داشتن قوام بيشتر مقدار گوجه فرنگي مورد نياز در بدست آوردن سطح كيفيت قوام مطلوب و استاندارد را كاهش مي دهد و در نتيجه باعث كاهش هزينه ها مي شود.
قوام رب بستگي به عوامل متعددي ازجمله واريته، شرايط رشد، زمان برداشت، مقدارموادجامد و ويسكوزيته سرم دارد. در بين اين عوامل اثر واريته و زمان برداشت از اهميت بيشتري برخوردار مي باشد. نتايج بررسي آماري قوام رب حاصل از واريته هاي مختلف در سه زمان برداشت اين اثر را نشان داد و مشخص شد كه واريته هاي گوجه فرنگي و زمان برداشت اثر معني داري روي ميزان قوام رب حاصل از آنها دارند. نتايج از اثر سادة واريته بر تغييرات قوام بوستويك درجدول ۳ درج شده است. براساس مقايسه ميانگين ها به روش آزمون دانكن در سطح۰۵/۰α= مي توان واريته هايي هيبريد ال. تي. اچ. بي(۲۰ ۰)، دوال پرايد و واريته هاي استاندارد پتومك-۲ ، كال. جي. ان- ۳ و ارلي اوربانا-۱۱۱ را به عنوان واريته هاي مناسب براي تهيه رب با قوام مطلوب درطي زمان برداشت پيشنهاد نمود.

۳-درصد نسبت وزني رسوب

نسبت وزني رسوب يا ظرفيت نگهداري آب از شاخصهاي فيزيكي مهم در ارزيابي ويژگيهاي رب است. در نتيجه با افزايش اين ضريب قدرت جذب آب بيشتر شده و پديده سينرژيسم كمتر بوجود مي آيد. بررسي آماري درصد نسبت وزني رسوب در سطوح مختلف تيمارها اختلاف معني دار را نشان مي دهد. لذا براساس آزمون مقايسه ميانگينهاي درصد نسبت وزني رسوب در سطح ۰۵/۰α= مي توان واريته هاي هيبريد پتوپرايد-۵، دوال پرايد، ال. تي. اچ. بي(۰۲۰) و واريته هاي استاندارد پتومك -۲،كال. جي. ان –۳ و ارلي اوربانا-۱۱۱ را انتخاب نمود. درتمام واريته ها با افزايش زمان برداشت ميزان درصد نسبت وزن رسوب افزايش يافته است و در برخي ازآنها نيز افزايش معني دارمي باشد، بطوريكه مي توان از بين واريته هاي هيبريد واريته هاي دوال پرايد و ال. تي. اچ. بي(۰۲۰) و از واريته هاي استاندارد كال. جي. ان- ۳ را انتخاب كرد.

ب) ويژگيهاي شيميايي

نتايج حاصل از ارزيابي وويژگيهاي شيميايي نمونه اي رب حاصل از ۱۷واريته مورد مقايسه دردو گروه وواريته هاي هيبريد واستاندارد درجدول ۳خلاصه شده است. تجزيه وتحليل اين صفات به قرار ذيل مي باشد.

۱- مواد جامد كل( TS)

درصد مواد جامد كل يكي از ويژگيهاي شيميايي رب گوجه فرنگی حاصل از واريته هاي گوجه فرنگي است، بطوريكه در يك بريكس(در اين تحقيق با بريكس ۲۸) مشخصي هرچه مقدار مواد جامد كل رب گوجه فرنگی بيشتر باشد، تاثير قابل توجهي روي ويژگيهاي فيزيكي رب خواهد گذاشت. بررسي آماري نيز اختلاف معني داري را بين مواد جامد كل واريته هاي مختلف نشان مي دهد. بطوريكه براساس مقايسه ميانگينها در سطح ۰۵/۰α= مي توان واريته هاي هيبريد ال. تي. اچ. بي(۰۲۰)، پتو پرايد- ۵، جي. اس-۱۲واريته هاي استانداردكال. جي. ان-۳ و ارلي اوربانا-۱۱۱ را به دليل حداقل تغييرات در زمانهاي برداشت و درنتيجه توليد رب گوجه فرنگی با كيفيت ثابت و مطلوب در زمان بهره برداري پيشنهاد نمود.

۲- مواد جامد نامحلول(WIS)

نتايج تحقيقات نشان داده است كه با افزايش مواد جامد نامحلول ميزان قوام نيز افزايش مي يابد و از عوامل مهم مؤثر را در تغيير ميزان WIS مي توان واريته و زمان برداشت را اشاره نمود. براي تصحيح اختلاف موادجامدكل در بين واريته ها از درصد نسبت WIS/TS جهت بررسي اثر تيمارها استفاده شد. بررسي آماري اختلاف معني داري را بين رب گوجه فرنگی حاصل از واريته هاي مختلف نشان مي دهد. بطوريكه مي توان براساس مقايسه ميانگينها در سطح ۰۵/۰α= واريته هاي هيبريد دوال پلاس، استورمي، پتوپرايد- ۲ و اس. پي-۹۷ و واريته هاي استاندارد موبيل، چف و ارلي اروبانا-۱۱۱ را به عنوان واريته هاي با بالاترين درصد نسبت WIS/TS معرفي نمود. اثر زمان برداشت روي تغييرات WIS/TS نيز معني دار است. لذا در بين واريته هاي فوق واريته هاي هيبريد دوال پلاس و استوري و واريته هاي استاندارد موبيل و ارلي اوربانا-۱۱۱ را به عنوان واريته هايي با كمترين تغييرات در زمان برداشت پيشنهاد نمود.

۳- اسيديته قابل تيتر (برحسب اسيد سيتريك )

با توجه به تاثير مثبت افزايش اسيديته روي ويژگيهاي طعم و ماندگاري، انتخاب واريته هاي گوجه فرنگي كه رب حاصل از آنها در زمانهاي برداشت داراي بيشترين مقدار اسيديته هستند، اهميت خواهد داشت. بررسي آماري اختلاف معني داري را بين اسيديته رب گوجه فرنگی حاصل از واريته هاي مختلف نشان مي دهد. بطوريكه براساس مقايسه ميانگين ها در سطح۰۵/۰α= واريته هاي هيبريد دوال پرايد، پتوپرايد-۲، هاييپل ۴۵ و ال. تي. اچ. بي(۰۲۰) و واريته هاي استاندارد پتوارلي سي. اچ، موبيل، پتومك -۲ داراي بيشترين درصد اسيديته هستند.
اثر زمان برداشت گوجه فرنگی روي ميزان اسيديته نيز معني دار است. لذا در بين واريته هاي فوق واريته هاي هيبريد دوال پرايد و پتو پرايد-۲ و واريته هاي استاندارد پتوارلي سي.اچ و پتومك-۲ را مي توان به عنوان واريته هاي با كمترين تغييرات در اسيديته در زمان برداشت گوجه فرنگی پيشنهاد نمود.

۴- pH

pH از خواص كيفي مهم دركنترل ميكروارگانيسمهاي ترموفيل(در pH كمتر از۴/۴)، مؤثر در درصد و خواص پكتين (استريفيه شدن پكتين) و درنتيجه مؤثر در قوام رب گوجه فرنگی (با كاهش pH ) و همچنين مؤثر در زمان فرآوري (pH بالاتر باعث افزايش زمان تغليظ وكاهش كيفيت رب مي شود) است. بررسي آماري اختلاف معني داري را بين pH رب گوجه فرنگی حاصل از واريته هاي مختلف نشان مي دهد. بطوريكه براساس مقايسه ميانگين ها در سطح ۰۵/۰α= واريته هاي هيبريد ال. تي. اچ. بي(۰۲۰)، پتوپرايد- ۵، جي. اس-۱۲و هاييپل ۴۵ و واريته هاي استاندارد پتوارلي سي. اچ.، ارلي اوربانا- واي و پتومك- ۲ داراي كمترين pH (زير ۲/۴) هستند. زمان برداشت گوجه فرنگی نيز روي pH نمونه هاي رب اثر معني داري را نشان نداده است.

۵- درصد پكتين در زمان برداشت گوجه فرنگی

افزايش درصد پكتين اثر مستقيمي روي قوام رب گوجه فرنگی دارد. ميزان آن با تغيير واريته و زمان برداشت تغيير مي كند. لذا جهت تهيه رب با قوام مطلوب و ثابت انتخاب واريته هايي كه در طي زمان برداشت داراي بيشترين مقدار درصد پكتين هستند، مهم مي باشد. بررسي آماري اختلاف معني داري را بين درصد پكتين رب حاصل از واريته هاي مختلف نشان مي دهد. بطوريكه براساس مقايسه ميانگينها درسطح ۰۵/۰=α واريته هاي هيبريد هاييپل-۴۵، دوال پرايد و جي. اس-۱۲ و واريته هاي استاندارد ارلي اوربانا -واي، پتومك -۲ وكال. جي. ان –۳ داراي بيشترين درصد پكتين هستند. اثر زمان برداشت روي درصد پكتين رب گوجه فرنگی نيز معني دار است. لذا در بين واريته هاي فوق مي توان واريته هاي هيبريد دوال پرايد، جي. اس. -۱۲و واريته هاي استاندارد پتومك–۲ و ارلي اوربانا-واي را به عنوان واريته هاي باكمترين تعييرات درصد پكتين در طي زمان برداشت پيشنهاد نمود.

جدول۳ ويژگيهاي شيميايي رب۱۷ واريته گوجه فرنگي در دو گروه هيبريد و استاندارد

نتيجه گيري :

براي انتخاب بهترين وارينه مناسب جهت تهيه رب گوجه فرنگی از روش امتيازدهي به ويژگيهاي فيزيكي وشيميايي استفاده شد وبر اساس بالاترين امتياز كسب شده از ۲۰۰ بهترين واريته انتخاب گرديد. بطوريكه رب گوجه فرنگی حاصل از واريته هاي هيبريد الي .تي .اچ.بي (۰۲۰) با ۵/۱۷۲ امتياز وواريته هاي استاندارد كال جي .ان -۳ با ۱۸۵ امنياز داراي بهترين ويژگيهاي فيزيكي و شيميايي بودند .
زمان برداشت گوجه فرنگی نيز در اكثر صفات مورد بررسي معني دار بود لذا انتخاب بهترين واريته هايي كه ويژگيهاي مطلوب خود را در طي زمان برداشت گوجه فرنگی حفظ كند از لحاظ كنترل كيفيت حائز اهميت است.

تشكر و قدردانی
بدين وسيله از كارخانه چين چين بين الملل به جهت همكاري صميمانه در اندازه گيري رنگ نمونه هاي رب گوجه فرنگي و از گروه علوم و صنايع غدايي دانشكده كشاورزي دانشگاه فردوسي مشهد به جهت در اختيار قدار دادن امكانات لازم براي اجراي اين تحقيق قدرداني مي شود.

 


منابع:

Chiang, G.H. 1995. Process for products of improved flavor. United States Patent5, 436,022
Gold, A.A. 1983. Tomato production, Processing and quality evaluation, 2nd ed., West port, Connecticut: AVI Publishing
Thakur, B.R., Singh, R.K and Nelson, P.E. 1996. Quality attriibutes of processed tomato products. A review, Food Rev. Int., 12(3): 357- 401
Barrette, D.M., Garcia, E and Wayne, J.E. 1998. Textural modification of processing tomatoes. Critical Reviews in Food Science and Nutrition. 38(3). 173-258
Mohsenin. N.1978. Physical properties of plant and animal materials., Gordan and Breach, Science publisher, In. Second printing 1978

Lang, C. 1993. Tomato processing method. U.S. Patent. 5.229-160
James -C.S., 1995.Analitical chemistry of foods., Chapman & Hall
Ranganna, S . 1991. Hand book of analysis and Quality contorl for Fruit and vegtable Produets. Second Ed. Tate Mc Graw–Hill publishing company limited. 112p
Guadagni, D and et al. 1972 . Process for enhancing fresh tomato Flavour in tomato produets. Unit states patent. 3826 581
Dyakonova-KA, 1982. Physico chemical changes in tomato during processing.Konservnaya-I-ovoshchesusshil naya – promyshiennost. No.8. 35-56
Porretta, S. 1993. Analysis of sensory and physico chemical data on commercial tomato puree with pattern reognition techniques. Zeitschrift- fuer – lebensmittel – untersuchung – und – forschung . 197 (6) 531-536
Campos –Map and LCG- Costa. 1985. Physical and physico chemical indices in tomatoes. Pesquisa- Agropecuaria- Brasileria:20(9) 1101-1114
Botev- 6 . 1972. Chemical and technological dat of qualify of new tomato varieties . Nauehni – trudove- nauchnoizs 1 edovate1ski – institut – po- kons – erva- promish1enost – plovdiv- 9. 103 –۱۲۳

Baranov –ni . 1982. Quality evaluation of tomato varieties . kartofel – I- ovoshchi 23 -24 . no .10

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *