آنچه درباره کنسرو تن ماهی باید بدانید

آنچه درباره کنسرو تن ماهی باید بدانید

خلاصه مقاله :

کنسرو تن ماهی هم مانند دیگر انواع کنسرو ها برای سهولت در نگه داری مواد غذایی بدون خرابی و فساد و در مدت طولانی به مرحله تولید رسیده و امروزه در سرتاسر جهان طرفداران خودش را دارد.
در حقیقت تن اسم چندین نوع ماهی بزرگ اقیانوس است که از خانواده ماهیان تن محسوب می شود.

آنچه دراین مقاله مطالعه خواهید کرد:

  • مقدمه
  • کنسرو
  • تاریخچه کنسرو سازی
  • تاریخچه کنسرو سازی در ایران
  • ارزش غذایی ماهی تن
  • دلایل مهم برای استفاده از ماهی تن
  • در چه شرایطی مصرف گوشت ماهی مشکل ساز می شود؟
  • بخش های مختلف خط تولید کنسرو تن ماهی

مقدمه

در سفره های ایرانی معمولاً این محصول به صورت سرد و گرم مانند انواع ساندویچ، سالاد ها، خوراک ‌ها و یا حتی همراه با برنج جای دارد.خانواده تن ماهیان دارای انواع مختلفی با درجه مرغوبیت متفاوت می باشند، اما همه آنها جزء دسته گوشت‌های روشن محسوب می ‌شوند. این گروه ماهیان عبارتند از هوور، هوورمسقطی، زرده ، گیدر، قباد ژاپنی و شيرماهی می باشند که در اقیانوس آرام و هند و همچنین در سراسر آب‌های خلیج فارس و دریای عمان یافت می شوند.

در هر کشور برای استفاده از ماهی تن جهت کنسرو کردن استاندارد خاصی تعریف شده است. در کشور ما، گونه هوورمسقطی یاخطی، گیدر یا زرد باله، هوور بندری و زرده مورد تأیید استاندارد ملی می ‌باشند.

کنسرو تن ماهی هم مانند دیگر انواع کنسرو ها برای سهولت در نگه داری مواد غذایی بدون خرابی و فساد و در مدت طولانی به مرحله تولید رسیده و امروزه در سرتاسر جهان طرفداران خودش را دارد.
در حقیقت تن اسم چندین نوع ماهی بزرگ اقیانوس است که از خانواده ماهیان تن محسوب می شود. این ماهی تن به انگلیسی Scombridea بسیار سریع شنا می کند و برخی از ماهی های تن خونگرم هستند. معمولا ماهی ها گوشت سفید دارند اما این ماهی برخلاف آن ها گوشت قرمز تیره و یا صورتی رنگ دارد. دلیل اصلی قرمز بودن گوشت این نوع ماهی، فراوانی میوگلوبین در قسمت بافت های ماهیچه ماهی می باشد. میوگلوبین در واقع همان پروتئین محتوی آهن قرمز در عضله های بافت ماهی است. گوشت سفت ماهی نیز به خودی خود دارای پروتئین ها و مواد مغذی بسیاری است.

کنسرو

واژه کنسرو سازی از یک لغت یونانیCONSERVAR برگرفته شده است. این کلمه به معنی حفظ و نگهداری کردن می باشد. در حقیقت واژه کنسرو سازی به این معنی است که شرایطی ایجاد کرد تا بتوان از یک محصول به طوری نگه داری شود تا اینکه از فساد محصول مورد نظر تا مدت های طولانی جلوگیری شود.
ولی در ایران از ابتدای شروع صنایع قوطی کردن مواد غذایی از واژه کنسرو برای آن استفاده می شد و کماکان هم این اشتباه رایج می‌ باشد و از آن به جای معادل CanningیاTinning استفاده می‌ گردد.

تاریخچه کنسرو سازی

در سال ۱۷۹۰ هنگامی که فرانسه با دیگر کشور های اروپایی در حال جنگ بود، شخصی به نام نیکلا آپر به روش کنسرو کردن مواد غذایی دست یافت. آپر پس از تحقیقات و پژوهش های فراوان دریافت که اگر مواد غذایی را در یک ظرف سر بسته قرار دهد ( به طوری که هوا نتواند به هیچ گونه به داخل آن نفوذ کند ) سپس به آن ظرف گرما دهد، مواد غذایی درون ظرف دیر تر خراب و فاسد می شود. اما او هیچ وقت متوجه نشد که دلیل این موضوع چیست.
یکی از مشکلات کار آپر این بود که مواد غذایی را درون ظروف شیشه ای قرار می داد و هر موقع این ظروف می شکستند، کل مواد غیرقابل استفاده می گردید. اما در سال ۱۸۱۰ ظروف لعابی جای ظروف شیشه ای را گرفت و این کار توسط فردی به نام پیتر دورانت (Peter Durant ) صورت گرفت.

تاریخچه کنسرو سازی در ایران

در مورد اولین کنسرو سازی در ایران شایعات بسیاری وجود دارد اما برخی گفته ها حاکی از آن است که در سال ۱۳۱۶ برای نخستین بار کنسرو تن ماهی در بندر عباس تولید شد. در آن زمان فقط برند های کمی در این زمینه فعالیت می کردند که تولید آن ها هم به مصرف خاص می رسید. از نمونه های برند معروف و قدیمی در این صنعت باید به نام هایی چون یک و یک، چینچین و مهرام اشاره کرد.

ارزش غذایی ماهی تن

ماهی تن و فرآورده‌های وابسته به آن را می توان به عنوان یکی از مفید ترین و غنی‌ترین مواد های غذایی به حساب آورد؛ به این دلیل که دارای میزان بالایی از کالری و پروتئین با کیفیت بالا می ‌باشد. علاوه بر این ماهی تن حاوی میزان قابل توجهی از اسیدهای آمینه مهم و ضروری برای بدن می باشد بطوری که قابل هضم برای تمامی افراد می باشد. دلیل اصلی و مهم‌تر میزان کلسترول و چربی کم و پایین آن است. وجود اسید چرب امگا۳ از دیگر عوامل مهم این نوع ماده غذایی به شمار می ‌آید. دیگر مواد مهم و مغذی ماهی تن وجود انواع ویتامین‌های قابل حل در آب و محلول در چربی و مواد معدنی مهم مانند آهن،فسفر، سدیم، روی، مس، منگنز و سلنیوم است.

دلایل مهم برای استفاده از ماهی تن

• ضد التهاب طبیعی: حتما تا حالا شنیده اید که افراد می گویند” چی بخورم تا لاغر شم”!! دیگران هم آن ها را به سخره می گرفتند و می گفتند ” برای لاغر شدن هم مگر باید چیزی بخوری!؟ اصلا رژیم لاغری یعنی کم خوردن و یا نخوردن خیلی از مواد غذایی.
در واقع ما اینجا به افرادی که می خواهند رژیم لاغری بگیرند می گوییم ماهی تن بخورید. افرادی که به دنبال یک برنامه غذایی مناسب می گردند تا لاغر شوند، ماهی تن با ویژگی ضد التهابی که دارد تاثیر فوق العاده ای بر روی بدن فرد می گذارد. همچنین استفاده از ماهی تن برای افرادی که دچار بیماری رماتیسم و یا آتریت هستند بسیار مهم است. این افراد اگر به دنبال سلامت خود هستند باید حداقل هفته ای یک بار ماهی تن و یا همان کنسرو تن ماهی را مصرف کنند.

• آلزایمر:ماهی دارای اسید های چرب غیر اشباع می باشد. منظور همان امگا ۹ و امگا ۶ و امگا ۳ است که هر کدام نقش و وظیفه مهمی در جلوگیری از تحلیل رفتن و خراب شدن سلول های مغزی دارند. همانطور که می دانید یکی از دلایل اصلی ابتلا به آلزایمر بالا بودن فشار خون است که تن ماهی یا ماهی باعث پایین آمدن فشار خون می شود.
• مشکلات تنفسی ( آسم ):برخی پژوهشگران بر این باور هستند که اگر کودکانی که مشکل تنفسی دارند در رژیم غذایی آن ها از تن ماهی یا ماهی استفاده شود، در آینده خطر مبتلا شدن به آسم در آن ها کمتر می شود.
• افسردگی:همانطور که قبلا اشاره شد ماهی حاوی امگا ۳ است. امگای موجود در ماهی از افسردگی جلوگیری کند و هم به درمان آن کمک کند. وجود امگا ۳ زیاد نقش مهمی در بالا بردن میزان انتقال دهنده عصبی شادی آور در مغز یعنی همان سروتونین دارد.
• سرطان:استرس، تغذیه نامناسب، و در بعضی موارد حتی آلودگی تبدیل به دلایلی می شوند که بیش از حد به بدن لطمه می زنند. تمامی موارد ذکر شده بدن را در معرض حمله رادیکال های آزاد قرار می دهد.این رادیکال های آزاد به هیچ وجه به بدن رحم نمی کنند. این عامل سبب روند پیری وباعث ابتلای فرد به بیماری های مهمی مانند سرطان و مهم تر از آن نورودژنراتیو می شود. ماهی تن یکی از بهترین روش ها برای پیشگیری و درمان این نوع بیماری شناخته شده است.
تحقیقات پژوهشگران نشان داده است افرادی که کمتر از این ماده غذایی دریایی استفاده کرده اند احتمال ابتلا به سرطان پروستات در آن ها بیشتر است و این در حالی است که استفاده از ماهی و یا تن ماهی احتمال این ابتلا را به شدت پایین می آورد.
• دیابت:از دیگر خواص تن ماهی برای بدن تنظیم قند خون است که بسیاری از بیماران دیابتی از آن غافل اند. معمولا افراد دیابتی گلیسیرید بالایی نیز دارند. عدم تنظیم بودن قند خون باعث افزایش سطح این چربی در خون می باشد. همانطور که ذکر کردیم ماهی دارای امگا ۳ می باشد و این خاصیت سبب تنظیم قند خون می شود و در ادامه سطح چربی تری گلیسیرید را در خون کاهش می دهد.
• پوست:متخصصان پوست و مو بر این باورند که ماهی برای سلامت و شادابی پوست بی تاثیر نیست. همچنین بعضی از ما هی ها خواصی دارند که به از بین رفتن خطوط و لک های پوستی کمک می کند علاوه بر آن از پیری زودرس و چین خوردگی پوست هم جلوگیری می کند.
• بینایی:یک از اصلی ترین سلول های مغزی و سلول های شبکیه چشم، چربی های امگا ۳ می باشد. کاملا مشخص است که اسید های چرب امگا ۳ نقش مهمی در سلامتی سیستم عصبی و بینایی ایفا می کنند. بطور مثال نوزادان شیرخواری که مادران آنها از ماهی استفاده کنند به مراتب بینایی بهتری خواهند داشت که دلیل این موضوع منتقل شدن امگا ۳ به بدن نوزاد از طریق شیر مادر است.
• عضله سازی:اگر ورزش می کنید و رژیم غذایی خاصی گرفته اید تا بدنی عضله ای و خوش فرم داشته باشید، توصیه می کنیم تا به دنبال یک ماده غذایی بروید که برای عضله سازی مهم است. مصرف ماهی تن به شما کمک شایانی برای رسیدن به هدفتان می کند. دلیل آن هم این است که ماهی تن یک ماده عضله ساز است. در هر سهم از این ماهی تقریبا ۱۰۰ گرم پروتئین وجود دارد که این میزان برای حجم و توده عضلانی بسیار مفید است.
• تقویت مغز: ماهی تن حاوی مقدار زیادی از ویتامینB12 می باشد که این ماده غذایی به تولید گلبول های قرمز کمک می کند. لازم است بدانید که این ماده توسط بدن تولید نمی شود. ویتامین B12 به ترمیم عصب های دستگاه عصبی اصلی کمک می کند و از سلامت آن نیز محافظت می کند. پس می توان نتیجه گرفت این نوع ویتامین علاوه بر اینکه برای تقویت مغز مفید است، مصرف آن برای افرادی که کم خون هستند نیز بسیار مهم و حیاتی است.
• پیشگیری از سکته قلبی: ماهی تن علاوه بر اینکه فواید زیادی برای مغز دارد، برای عضو دیگر بسیار مهم بدن که همان قلب باشد نیز بسیار مفید است. ماهی تن به دلیل سرشار بودن از ویتامین امگا ۳ است، برای قلب بسیار مفید است. اسید های چرب امگا ۳ در حفاظت از قلب، تنظیم فشار خون و بهبود رگ های خونی تاثیر زیادی دارند.

• ماهی علاوه بر دارا بودن انواع امگا، دارای ویتامین های مهم و متفاوت، املاح معدنی و انواع پروتئین نیز می باشد. پس با مصرف این ماده غذایی منبع زیادی از مواد مغذی را وارد بدن خود کرده ایم. همین موضوع دلیل خوبی است تا میران مصرف گوشت قرمز را کم کنیم.
• آگاه باشید که سرخ کردن ماهی باعث از بین رفتن خواص زیادی می شود. آب پز کردن، کبابی و بخار پز کردن ماهی از بهترین روش های آماده سازی ماهی برای مصرف می باشد. با توجه به اینکه در تولید تن، ماهی از طریق بخار پخته می شود، لذا کنسرو ماهی از مناسب ترین و بهترین روش های استفاده از ماهی است به این دلیل که تمام خواص مهم و مفید ماهی حفظ می شود.
در چه شرایطی مصرف گوشت ماهی مشکل ساز می شود؟

توجه داشته باشید که کنسرو تن ماهی علیرغم تمام فواید و خاصیت های فراوانی که دارد برای برخی افراد مضر است و ممکن است فرد را با مشکلات جدی ای رو به رو کند و تا پای مرگ بکشاند. به طور مثال سالمندانی که مبتلا به فشار خون هستند باید از خوردن غذاهای شور مانند ماهی دودی و یا کنسرو تن ماهی دوری کنند.
دیگر موردی که ممکن است مصرف تن ماهی فرد را دچار مشکل کند،سازگار نبودن تن با مواد غذایی ای که بعد آن استفاده می شود. به عنوان مثال مصرف همزمان گوشت ماهی با بعضی از مواد خوراکی مانند دوغ یا ماست می تواند فرد را دچار عوارض شدیدی بکند. خوردن گوشت ماهی یا تن ماهی به همراه ماست به خصوص در وعده شام بسیار خطرناک و پر عارضه خواهد بود.
خوردن تن ماهی با ماست ممکن است عوارضی به دنبال داشته باشد. ازجمله : برص، لک و پیس، ضعف شدید، ناراحتی های عصبی، سرد بودن معده، افزایش احتمال به سکته و MS ، تحلیل قوای جنسی و دیگر موارد.
دلیل مهم و اصلی این موضوع این است که طبع ماست سرد وتر است و همچنین گوشت ماهی. همین عامل باعث می شود که سردی و تری به بدن غلبه کند و این مشکلات را بوجود بیاورد.

مقالات مرتبط:

آشنایی با دستگاه اره نواری در خط تولید کنسرو تن ماهی

آشنایی با دستگاه دستگاه پرکن در خط تولید کنسرو تن ماهی

عوامل مهم دیگری وجود دارد که باید حتما در مصرف ماهی آن ها رعایت کنیم:

• همانطور که ذکر کردیم هرگز همراه با ماهی دوغ و ماست نخوریم.
• بیشتر در فصول گرم سال از آن استفاده کنیم.
• سعی کنیم از مصرف ماهی در وعده شام بپرهیزیم و بیشتر به هنگام ناهار میل کنیم.
• تا جایی که می شود ماهی را با محتویاتی میل کنیم که طبع گرم دارند. مانند: ادویه جات گرم، زنجبیل، گردو. ( معمولا ماهی شکم پر به دلیل محتوای داخل آن مناسب است)
• افراد با طبع سرد ترجیحا از خوردن زیاد ماهی و یا تن ماهی جلوگیری کنند.
• به هیچ وجه همراه با تن ماهی و یا ماهی آب نخورید.
• از خوردن تن ماهی با برنج نیز خودداری کنید. چون هر دو دارای طبع سردی هستند.
• از مصرف شیر، تخم مرغ و یا گوشت دیگر به همراه تن ماهی نیز جدا بپرهیزید.

بخشهای مختلف خط تولید کنسرو تن ماهی

خط تولید تن ماهی از بخش های متفاوتی تشکیل شده است که در اینجا به صورت تیتر وار به آن ها اشاره می کنیم.

  • مرحله مقدماتی
  • برش ماهی
  • شستشو
  • حذف خون ماهی
  • پخت در نمک یا آب
  • شستشوی ظروف تن ماهی
  • سیستم تمیز کننده
  • دستگاه قالب زنی ماهی
  • بسته بندی اتوماتیک تن ماهی
  • روغن زنی
  • شستشوی قوطی های تن ماهی
  • پالت گذاری ظروف اتوکلاو
  • اتوکلاو
  • پالت گذاری مجدد قوطی های تن ماهی پس از فرآیند استرلیزه
  • خشک کن
  • بسته بندی کنسرو تن ماهی

دقت داشته باشید که بخش های متفاوت خط تولید تن ماهی که ذکر شد، صرفا مخصوص گروه ماشین سازی نامجو بوده که به بهترین شکل و با استفاده از مرغوب ترین مواد اولیه ساخته می شود.

جهت کسب اطلاعات بیشتر در خصوص راه اندازی خطوط تولید صنایع غذایی از طریق شماره های زیر با ما در ارتباط باشید.